ГЕНДЕР ТЕНГЛИГИ ВА КОРРУПЦИЯГА ҚАРШИ КУРАШИШ: ИЛМИЙ ТАДҚИҚОТЛАР ВА ЖАМОАТЧИЛИК ФИКРИ АҲАМИЯТИ

Тошкент шаҳрида коррупцияга қарши курашиш соҳасида гендер ёндашувларини ривожлантириш, мазкур йўналишдаги илмий тадқиқотлар натижаларини муҳокама қилиш ҳамда халқаро тажрибаларни ўрганишга бағишланган тадбир бўлиб ўтди. Давлат ташкилотлари, халқаро институтлар, экспертлар, тадқиқот марказлари ва фуқаролик жамияти вакилларини бирлаштирган мазкур мулоқот майдонида коррупция ва гендер тенглиги масалаларининг ўзаро боғлиқ жиҳатлари атрофлича муҳокама қилинди.

Тадбирда “Ижтимоий фикр” Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази бўлим бошлиғи Умида Халикова иштирок этди. Учрашув доирасида коррупцияга қарши курашиш сиёсатида гендер омилларини ҳисобга олиш, жамоатчилик фикрини мунтазам ўрганиш ҳамда қарор қабул қилиш жараёнларида илмий тадқиқотлар натижаларидан самарали фойдаланиш масалалари юзасидан фикр алмашилди.

Бугунги кунда коррупция нафақат иқтисодий ва ҳуқуқий муаммо, балки ижтимоий тараққиёт, тенг имкониятлар ва адолат тамойилларига таъсир кўрсатувчи мураккаб ижтимоий ҳодиса сифатида баҳоланмоқда. Шу боис коррупцияга қарши курашиш чора-тадбирларини ишлаб чиқишда гендер экспертизаси алоҳида аҳамият касб этади. Гендер таҳлили турли ижтимоий гуруҳлар, хусусан, хотин-қизлар ва эркакларнинг давлат хизматлари, таълим, соғлиқни сақлаш, бандлик ва ижтимоий ҳимоя соҳаларида коррупциявий хавфларга дуч келиш хусусиятларини аниқлаш имконини беради.

Мутасаддилар ва экспертлар таъкидлаганидек, гендер экспертизаси давлат дастурлари ва ислоҳотларнинг аҳоли турли қатламларига таъсирини баҳолаш, коррупция омилларини чуқурроқ англаш ҳамда профилактик чораларни манзилли ташкил этишда муҳим восита ҳисобланади. Бу эса коррупцияга қарши курашиш самарадорлигини ошириш билан бир қаторда, ижтимоий адолат ва тенг имкониятлар тамойилларини мустаҳкамлашга ҳам хизмат қилади.

“Ижтимоий фикр” Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази мамлакатимизда коррупция мавзусидаги ижтимоий жараёнларни мунтазам ўрганиб келмоқда. Марказ томонидан ўтказилаётган социологик тадқиқотларда коррупциянинг асосий шакллари ва сабаблари, аҳолининг коррупцияга муносабати, коррупцияни қабул қилиш даражаси, турли соҳалардаги коррупциявий хавфлар ҳамда уларнинг жамоатчилик онгидаги акс этиши таҳлил қилинади.

Шу билан бирга, марказ тадқиқотларида гендер ўлчовига ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда. Зеро, коррупциянинг ижтимоий оқибатлари ва унинг турли аҳоли қатламларига таъсирини тўлиқ баҳолаш учун гендерга оид маълумотлар ва таҳлиллар муҳим аҳамиятга эга. Бу эса коррупцияга қарши курашиш бўйича қарорлар қабул қилишда илмий асосланган ёндашувларни шакллантириш имконини яратади.

Жаҳон тажрибаси шуни кўрсатмоқдаки, коррупцияга қарши самарали сиёсатни шакллантиришда жамоатчилик фикрини ўрганиш, аҳолининг муаммоларга муносабатини таҳлил қилиш ва гендер экспертизасини кенг қўллаш муҳим аҳамиятга эга. Айнан шу каби тадқиқотлар орқали коррупциянинг яширин механизмлари, хавф омиллари ва уларнинг ижтимоий оқибатларини аниқлаш мумкин бўлади.

Мазкур тадбир коррупцияга қарши курашиш соҳасида илмий тадқиқотлар ролини кучайтириш, гендер тенглигини таъминлашга қаратилган ёндашувларни ривожлантириш ҳамда давлат органлари, илмий муассасалар ва жамоатчилик ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашга хизмат қилувчи муҳим мулоқот майдони сифатида аҳамият касб этди. Бундай тадқиқотлар ва экспертлик муҳокамалари мамлакатимизда очиқлик, шаффофлик ва ижтимоий адолат тамойилларини янада мустаҳкамлашга қаратилган ислоҳотларнинг илмий асосини бойитишда муҳим ўрин тутади.