15 MAY - XALQARO OILA KUNI! OILA JAMIYAT BARQARORLIGI VA MAʼNAVIY TARAQQIYOTNING MUHIM OMILI

15-may sanasi xalqaro miqyosda Xalqaro oila kuni sifatida keng nishonlanadi. Mazkur sana United Nations tashabbusi bilan joriy etilgan boʻlib, oila institutini qoʻllab-quvvatlash, uning jamiyat hayotidagi oʻrni va ahamiyatini kuchaytirish, oilalar farovonligini taʼminlashga qaratilgan global tashabbuslardan biri hisoblanadi.

Bugungi globallashuv, ijtimoiy-iqtisodiy transformatsiyalar va axborot makoni kengayib borayotgan sharoitda oila jamiyatning eng muhim ijtimoiy instituti sifatida alohida ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekistonda ham oilani mustahkamlash, milliy va maʼnaviy qadriyatlarni asrash, sogʻlom avlod tarbiyasi uchun barqaror ijtimoiy muhitni shakllantirish davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri etib belgilangan.

“Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi tomonidan har yili oilaviy munosabatlar va oilaning ijtimoiy holati, muammolari haqida sotsiologik tadqiqotlar oʻtkaziladi. Tadqiqot natijalariga koʻra oila insonning ijtimoiylashuvini taʼminlaydigan, maʼnaviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantiradigan, shaxsning hayotiy qarashlari va ijtimoiy munosabatlarini belgilaydigan muhim ijtimoiy muhit sifatida baholangan.

Tadqiqot natijalariga koʻra, jamiyatda kechayotgan siyosiy, iqtisodiy va madaniy oʻzgarishlar oilaviy munosabatlarga ham bevosita taʼsir koʻrsatmoqda. Globallashuv jarayonlari, mehnat migratsiyasi, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi hamda hayot tarzining oʻzgarishi oila instituti oldiga yangi vazifalarni qoʻymoqda. Shu bilan birga, anʼanaviy oilaviy qadriyatlarni asrab-avaylash va mustahkamlash masalasi tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev tomonidan “Oilaga eʼtibor aslida bu oʻzligimizga eʼtibordir”, deya taʼkidlangan fikr bugun mamlakatimizda oila institutini qoʻllab-quvvatlash davlat siyosati darajasiga koʻtarilganini yaqqol ifoda etadi.

Tadqiqot natijalariga koʻra, respondentlarning katta qismi nikoh va oilani muhabbat hamda oʻzaro hurmatga asoslangan ittifoq sifatida baholagan. Soʻrov ishtirokchilarining qariyb chorak qismi esa oilaning asosiy vazifasi naslni davom ettirish, farzandlarni tarbiyalash va maʼnaviy barkamol avlodni voyaga yetkazishdan iborat ekanligini taʼkidlagan. Shuningdek, tadqiqot ishtirokchilarining maʼlum qismi oilani kelajak barqarorligini taʼminlovchi muhim ijtimoiy omil sifatida qabul qilishini bildirgan.

Sotsiologik kuzatuvlar yosh oilalar bugungi kunda turli ijtimoiy-iqtisodiy muammolarga duch kelayotganini ham koʻrsatdi. Xususan, moliyaviy qiyinchiliklar, doimiy ish oʻrni va uy-joy masalalari, mustaqil hayotga moslashish jarayoni oilaviy munosabatlarga jiddiy taʼsir koʻrsatmoqda. Tadqiqotlarda qayd etilishicha, iqtisodiy qaramlik va ota-onalarga haddan ziyod tayanish ayrim holatlarda yosh oilalarning mustaqil qaror qabul qilishiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Tadqiqotlarda mehnat migratsiyasi bilan bogʻliq omillar ham alohida tahlil qilingan. Unga koʻra, mehnat migratsiyasi ayrim oilalarning iqtisodiy ahvolini yaxshilashga xizmat qilayotgan boʻlsa-da, ota-onalardan birining uzoq muddat oiladan tashqarida boʻlishi farzand tarbiyasi, oilaviy munosabatlar va psixologik muhitga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkinligi qayd etilgan. Ayniqsa, bolalarda nazoratning susayishi, hissiy yaqinlikning kamayishi va ijtimoiylashuv bilan bogʻliq qator muammolar kuzatilishi taʼkidlangan.

Soʻrov natijalari oiladagi barqaror muhit farzand tarbiyasi, yoshlarning maʼnaviy shakllanishi va jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni taʼminlashda muhim omil ekanligini yana bir bor tasdiqladi. Shu bois bugungi kunda oilalarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, xotin-qizlarning jamiyatdagi faolligini oshirish, maʼnaviy-axloqiy muhitni sogʻlomlashtirish hamda ajrashishlarning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Xalqaro oila kuni - bu nafaqat bayram sana, balki jamiyat barqarorligi, inson kamoloti va milliy taraqqiyotning muhim poydevori boʻlgan oilaning qadrini anglashga xizmat qiladigan ahamiyatli sana hisoblanadi. Mehr-oqibat, oʻzaro hurmat, masʼuliyat va hamjihatlikka asoslangan mustahkam oila esa barqaror jamiyat va farovon kelajakning eng muhim kafolatidir.