1

OILAVIY QADRIYATLAR, SALOMATLIK, BARQARORLIK VA FAROVONLIK

(Yangi yilni idrok etish va nishonlash to‘g‘risida jamoatchilik fikri so‘rovi yakunlari)

O‘tkazilgan ijtimoiy so‘rov shuni ko‘rsatadiki, Yangi yil aholi uchun ijtimoiy va oilaviy hayotda muhim rol o‘ynaydigan eng ahamiyatli va kutilgan bayramlardan biri maqomini saqlab qolishda davom etmoqda. Aksariyat fuqarolar Yangi yilni nishonlashni rejalashtirmoqda, bu esa bayram an’analarining barqarorligi va ularning jamoatchilik ongiga singib ketganidan dalolat beradi. Bayram nafaqat taqvim sanasi, balki sarhisob qilish, yangilanish va kelajakka umid ramzi sifatida ham qabul qilinadi.

Yangi yilni idrok etishning hissiy foni, umuman olganda, ijobiy tavsiflanadi. Mutlaq ko‘pchilik respondentlar bayramni quvonchli yoki xotirjam kayfiyat bilan kutib olishadi va bayramona muhit mavjudligini qayd etishadi. Bu yangi yil arafasida jamiyatda barqaror ijobiy kayfiyat hukm surishidan, bayramning ijobiy his-tuyg‘ular va umidlar manbai sifatidagi ramziy ahamiyati saqlab qolayotganidan dalolat beradi.

Yangi yilni nishonlash shakllari asosan uy va oilaviy xarakterga ega. Aksariyat fuqarolar bayramni o‘z uyida yoki ota-onasinikida, yaqinlari davrasida kutib olishni rejalashtirishgan. Bunday tanlov aholining qulaylik, xavfsizlik va iliq muloqotni xohlashini, shuningdek, bayramni tinch va odatiy muhitda o‘tkazishga intilishini aks ettiradi. Ommaviy va ko‘ngilochar bayram shakllari, masalan, restoranlar, sayohatlar yoki ommaviy tadbirlarga bo‘lgan qiziqish ancha kam.

Bayramning ijtimoiy konteksti ham oilaviy hamjihatlikka yo‘naltirilganligi bilan tavsiflanadi. Yangi yil avvalo bir necha avlodni birlashtiruvchi oilaviy bayram sifatida qabul qilinadi. Aksariyat respondentlar Yangi yil kechasini oila davrasida o‘tkazishni rejalashtirishgan, bu esa oilaviy qadriyatlar va barqaror ijtimoiy aloqalarning ahamiyatini ta’kidlaydi. Ushbu natijalar, ayniqsa bayram kunlari va muhim davrlarda oilaning asosiy ijtimoiy institut sifatidagi roli yuqori ekanligini ko‘rsatadi.

Tasavvurga asoslangan tahlil shuni ko‘rsatadiki, aholi ongida Yangi yil birinchi navbatda nomoddiy va hissiy qadriyatlar bilan bog‘liq. Eng keng tarqalgan tasavvurlar oilaviy muloqot va uyning shinamligi, bolalar quvonchi, shuningdek, an’anaviy bayram dasturxoni va milliy taomlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu elementlar Yangi yilning iliq, samimiy va birlashtiruvchi voqea sifatidagi qiyofasini shakllantiradi.

Yangi yil arafasidagi orzu-umidlar manbalari ham asosan ijtimoiy yo‘naltirilgan xarakterga ega. Aksariyat fuqarolar uchun oilasi va yaqin insonlari, shuningdek, qarindoshlarining salomatligi va farovonligi asosiy tayanch bo‘lib qolmoqda. Respondentlarning katta qismi yangi yildan umidlarini mamlakatdagi rivojlanish va ijobiy o‘zgarishlar bilan bog‘laydi, bu esa ijtimoiy ahamiyatga molik umidlarning mavjudligini va ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga bo‘lgan qiziqishni aks ettiradi. Umidlar kamroq shaxsiy yutuqlar va moddiy maqsadlar bilan bog‘liq.

Yangi yil dam olish kunlaridan umidlar, odatda, kuchlarni tiklash va hissiy xotirjamlikka qaratilgan. Fuqarolar, eng avvalo, oila davrasida bo‘lish, kundalik tashvishlardan xoli bo‘lib, ichki imkoniyatlarini tiklashni mo‘ljallashadi. Ko‘pchilik uchun xotirjamlik va uyda, odatiy muhitda bo‘lish imkoniyati muhimdir. Dam olishning faol shakllari, sayohatlar va ko‘ngilochar tadbirlarga kamroq ustuvorlik beriladi, bu esa aholining bayramda dam olishning bir maromda kechadigan va tiklovchi shakliga bo‘lgan talabini aks ettiradi.

Asosiy yangi yil tilaklarining tahlili shuni ko‘rsatadiki, aholi birinchi navbatda bazaviy hayotiy qadriyatlarga yo‘naltirilgan. Ko‘pincha respondentlar o‘zlari va yaqinlarining sog‘lig‘i, tinchlik, xotirjamlik va barqarorlik, shuningdek, moliyaviy barqarorlik va oilaviy farovonlikni asosiy tilaklar sifatida ko‘rsatadilar. Ushbu ustuvorliklar jamiyatning barqarorlik, xavfsizlik va uyg‘unlikka bo‘lgan intilishini ham shaxsiy, ham ijtimoiy darajada aks ettiradi.

Umuman olganda, so‘rov natijalari Yangi yil arafasida aholining ijtimoiy kayfiyati ijobiy ekanini ko‘rsatmoqda. Bayram birlashish, sarhisob qilish va kelajakka umid bog‘lash vaqti sifatida qabul qilinadi. Oilaviy qadriyatlarning ustunligi, salomatlik, barqarorlik va xotirjamlikka yo‘naltirilganlik jamiyatning ijtimoiy hamjihatlik, barqaror rivojlanish va farovonlikka bo‘lgan yuksak talabidan dalolat beradi.