30 ИЮЛ - БУТУНЖАҲОН ОДАМ САВДОСИГА ҚАРШИ КУРАШ КУНИ!

Ҳар йили 30 июль санаси жаҳон ҳамжамияти томонидан Бутунжаҳон одам савдосига қарши кураш куни сифатида кенг нишонланади. Ушбу сана Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 2013 йил 18 декабрда қабул қилинган резолюцияси билан таъсис этилган бўлиб, одам савдосининг олдини олиш, жабрланган шахсларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, аҳолининг ҳуқуқий онги ва хабардорлигини ошириш ҳамда давлатлар ўртасидаги халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган.

Бугунги кунда одам савдоси инсоният хавфсизлигига жиддий таҳдид солаётган трансмиллий уюшган жиноятчиликнинг энг оғир шаклларидан бири ҳисобланади. У мажбурий меҳнат, шаҳвоний эксплуатация, қарз эвазига меҳнатдан фойдаланиш, болалар эксплуатацияси, мажбурий никоҳ ва бошқа ноқонуний ҳаракатлар орқали миллионлаб инсонларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини чекламоқда. Шу боис мазкур муаммога қарши курашиш нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, балки давлат идоралари, фуқаролик жамияти институтлари, илмий муассасалар ва кенг жамоатчиликнинг ҳамкорлигини талаб этади.

Бутунжаҳон одам савдосига қарши кураш кунининг асосий мақсади аҳолининг мазкур хавф ҳақидаги хабардорлигини ошириш, хавфсиз меҳнат миграцияси маданиятини шакллантириш, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, жабрланганларни қўллаб-қувватлаш ҳамда профилактика ишларининг самарадорлигини кучайтиришдан иборат. Айниқса, меҳнат миграцияси жараёнларида ҳуқуқий саводхонликни юксалтириш, ишга жойлашишнинг қонуний механизмларини тарғиб қилиш ва хавф омилларини эрта аниқлаш ушбу йўналишдаги устувор вазифалар сифатида эътироф этилади.

Ўзбекистонда ҳам одам савдосига қарши курашиш, хавфсиз меҳнат миграциясини таъминлаш ҳамда инсон ҳуқуқларини муҳофаза қилишга қаратилган ҳуқуқий ва институционал механизмлар изчил такомиллаштирилмоқда. Бу борада давлат органлари, халқаро ташкилотлар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва илмий муассасалар ҳамкорлигида кенг қамровли профилактик, таҳлилий ва ахборот-маърифий ишлар амалга оширилмоқда.

«Ижтимоий фикр» Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази мазкур йўналишда илмий асосланган социологик тадқиқотларни мунтазам амалга ошириб келмоқда. Хусусан, Марказ томонидан аҳолининг одам савдоси хавфлари ҳақидаги хабардорлик даражаси, хавфсиз меҳнат миграциясига муносабати, миграция қарорларига таъсир этувчи ижтимоий омиллар, фуқароларнинг ҳуқуқий билимлари, давлат томонидан яратилган ҳимоя механизмларига ишончи ҳамда профилактика тадбирлари самарадорлиги бўйича республика миқёсида социологик сўровлар ва комплекс таҳлиллар ўтказиб келинмоқда.

Шунингдек, Марказ томонидан меҳнат миграцияси, аҳоли бандлиги, ижтимоий ҳимоя, инсон ҳуқуқлари, гендер тенглиги ва аҳолининг турмуш сифати билан боғлиқ масалалар юзасидан олиб борилаётган мунтазам тадқиқотлар одам савдоси хавфини келтириб чиқарувчи ижтимоий омилларни чуқур таҳлил қилиш, аҳолининг эҳтиёж ва кутилмаларини аниқлаш ҳамда давлат дастурларини такомиллаштириш учун муҳим илмий-амалий асос бўлиб хизмат қилмоқда.

Марказ тадқиқотлари натижалари асосида тайёрланаётган таҳлилий маълумотлар, илмий хулосалар ва амалий тавсиялар давлат органлари ҳамда манфаатдор ташкилотлар фаолиятида, профилактика чора-тадбирларини такомиллаштириш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш ва хавфсиз меҳнат миграциясини таъминлашга қаратилган дастурларни ишлаб чиқишда кенг қўлланилмоқда.

Бутунжаҳон одам савдосига қарши кураш куни инсон қадри, эркинлиги ва ҳуқуқларини ҳимоя қилиш йўлида барчанинг умумий масъулиятини яна бир бор эслатади. Илмий асосланган социологик тадқиқотлар, жамоатчилик фикрини мунтазам ўрганиш, аҳолининг ҳуқуқий хабардорлигини ошириш ва хавфсиз миграция маданиятини шакллантириш одам савдосининг олдини олиш ҳамда жамиятда инсон манфаатларини таъминлашнинг муҳим шартларидан бири бўлиб қолмоқда.