15 МАЙ - ХАЛҚАРО ОИЛА КУНИ! ОИЛА ЖАМИЯТ БАРҚАРОРЛИГИ ВА МАЪНАВИЙ ТАРАҚҚИЁТНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ

15-май санаси халқаро миқёсда Халқаро оила куни сифатида кенг нишонланади. Мазкур сана United Nations ташаббуси билан жорий этилган бўлиб, оила институтини қўллаб-қувватлаш, унинг жамият ҳаётидаги ўрни ва аҳамиятини кучайтириш, оилалар фаровонлигини таъминлашга қаратилган глобал ташаббуслардан бири ҳисобланади.

Бугунги глобаллашув, ижтимоий-иқтисодий трансформациялар ва ахборот макони кенгайиб бораётган шароитда оила жамиятнинг энг муҳим ижтимоий институти сифатида алоҳида аҳамият касб этмоқда. Ўзбекистонда ҳам оилани мустаҳкамлаш, миллий ва маънавий қадриятларни асраш, соғлом авлод тарбияси учун барқарор ижтимоий муҳитни шакллантириш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири этиб белгиланган.

“Ижтимоий фикр” республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази томонидан ҳар йили оилавий муносабатлар ва оиланинг ижтимоий ҳолати, муаммолари ҳақида социологик тадқиқотлар ўтказилади. Тадқиқот натижаларига кўра оила инсоннинг ижтимоийлашувини таъминлайдиган, маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантирадиган, шахснинг ҳаётий қарашлари ва ижтимоий муносабатларини белгилайдиган муҳим ижтимоий муҳит сифатида баҳоланган.

Тадқиқот натижаларига кўра, жамиятда кечаётган сиёсий, иқтисодий ва маданий ўзгаришлар оилавий муносабатларга ҳам бевосита таъсир кўрсатмоқда. Глобаллашув жараёнлари, меҳнат миграцияси, ахборот технологияларининг жадал ривожланиши ҳамда ҳаёт тарзининг ўзгариши оила институти олдига янги вазифаларни қўймоқда. Шу билан бирга, анъанавий оилавий қадриятларни асраб-авайлаш ва мустаҳкамлаш масаласи тобора долзарб аҳамият касб этмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан “Оилага эътибор аслида бу ўзлигимизга эътибордир”, дея таъкидланган фикр бугун мамлакатимизда оила институтини қўллаб-қувватлаш давлат сиёсати даражасига кўтарилганини яққол ифода этади.

Тадқиқот натижаларига кўра, респондентларнинг катта қисми никоҳ ва оилани муҳаббат ҳамда ўзаро ҳурматга асосланган иттифоқ сифатида баҳолаган. Сўров иштирокчиларининг қарийб чорак қисми эса оиланинг асосий вазифаси наслни давом эттириш, фарзандларни тарбиялаш ва маънавий баркамол авлодни вояга етказишдан иборат эканлигини таъкидлаган. Шунингдек, тадқиқот иштирокчиларининг маълум қисми оилани келажак барқарорлигини таъминловчи муҳим ижтимоий омил сифатида қабул қилишини билдирган.

Социологик кузатувлар ёш оилалар бугунги кунда турли ижтимоий-иқтисодий муаммоларга дуч келаётганини ҳам кўрсатди. Хусусан, молиявий қийинчиликлар, доимий иш ўрни ва уй-жой масалалари, мустақил ҳаётга мослашиш жараёни оилавий муносабатларга жиддий таъсир кўрсатмоқда. Тадқиқотларда қайд этилишича, иқтисодий қарамлик ва ота-оналарга ҳаддан зиёд таяниш айрим ҳолатларда ёш оилаларнинг мустақил қарор қабул қилишига салбий таъсир кўрсатади.

Тадқиқотларда меҳнат миграцияси билан боғлиқ омиллар ҳам алоҳида таҳлил қилинган. Унга кўра, меҳнат миграцияси айрим оилаларнинг иқтисодий аҳволини яхшилашга хизмат қилаётган бўлса-да, ота-оналардан бирининг узоқ муддат оиладан ташқарида бўлиши фарзанд тарбияси, оилавий муносабатлар ва психологик муҳитга салбий таъсир кўрсатиши мумкинлиги қайд этилган. Айниқса, болаларда назоратнинг сусайиши, ҳиссий яқинликнинг камайиши ва ижтимоийлашув билан боғлиқ қатор муаммолар кузатилиши таъкидланган.

Сўров натижалари оиладаги барқарор муҳит фарзанд тарбияси, ёшларнинг маънавий шаклланиши ва жамиятда ижтимоий барқарорликни таъминлашда муҳим омил эканлигини яна бир бор тасдиқлади. Шу боис бугунги кунда оилаларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш, ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, хотин-қизларнинг жамиятдаги фаоллигини ошириш, маънавий-ахлоқий муҳитни соғломлаштириш ҳамда ажрашишларнинг олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар муҳим аҳамият касб этмоқда.

Халқаро оила куни - бу нафақат байрам сана, балки жамият барқарорлиги, инсон камолоти ва миллий тараққиётнинг муҳим пойдевори бўлган оиланинг қадрини англашга хизмат қиладиган аҳамиятли сана ҳисобланади. Меҳр-оқибат, ўзаро ҳурмат, масъулият ва ҳамжиҳатликка асосланган мустаҳкам оила эса барқарор жамият ва фаровон келажакнинг энг муҳим кафолатидир.